Drie grote aardbevingen vlak na elkaar: eerst in Turkije, daarna in Griekenland en onlangs weer in Taiwan. Wat is een aardbeving eigenlijk en hoe ontstaat die? Komen ze ook in Nederland voor of alleen in landen ver weg? Als je dit verhaal goed doorleest en nog eens verder zoekt op internet dan zul je al gauw veel meer weten over aardbevingen.

    Aardbevingen zijn een veel voorkomend en eigenlijk heel normaal verschijnsel. Meestal hoor je er in het nieuws ook weinig van omdat het dan vaak om kleine aardbevingen gaat en er dan meestal geen schade ontstaat. De aarde is eigenlijk altijd een klein beetje in beweging en maakt kleine schokkende bewegingen zonder dat we daar iets van kunnen merken. Enkele malen per jaar komen er ernstige aardschokken voor. Dit jaar was voor de meeste seismologen (mensen die aardschokken meten) een heel normaal jaar.

    Pas als de schok heel zwaar is en in een dichtbevolkt gebied plaats vindt zodat er veel doden en gewonden vallen komt het in het nieuws zoals de laatste tijd.
    Op het plaatje hiernaast zie je een afbeelding van het begin van een aardbeving gemaakt met een zogenaamde seismograaf, dit is een apparaat waarmee de trillingen van de aarde kunnen worden gemeten. Zoals je ziet zijn er altijd kleine trillingen. Pas als de wijzer heel ver uitslaat is er sprake van een grote aardbeving.

    Vaak denken we dat alle soorten aardbevingen dezelfde oorzaak hebben, dit is echter niet altijd het geval. Aardbevingen kunnen op vier manieren onstaan:

    • Doordat een meteoriet op aarde inslaat
    • Door het instorten van ondergrondse grotten binnen in de aarde
    • Door het uitbarstingen van vulkanen
    • Door plotselinge verschuiving van gesteentelagen

    De aardbevingen in Turkije, Griekenland en Taiwan zijn echter allemaal op de laatste manier ontstaan: het verschuiven van gesteentelagen. Deze worden met een moeilijk woord tektonische aardbevingen genoemd.

    In Nederland wordt wel eens een lichte aardschok geregistreerd. Tijdens de aardbeving in Turkije heeft de aarde in Nederland ongeveer 1 milimeter bewogen, dat is zo weinig dat we daar niks van kunnen merken. Soms zijn de aardschokken wat heftiger maar dit zijn gelukkig toch nog hele lichte aardschokken waarbij er misschien een paar dakpannen of een oude schoorsteen van het dak valt. Gelukkig gebeuren hier nooit ernstige ongelukken en er is weinig schade.
    Dat is niet het geval in Griekenland, daar zijn aardbevingen juist heel erg sterk en Griekenland houdt hier ook ernstig rekening mee. Het buurland Turkije heeft over het algemeen weinig last van aardbevingen, daarom zijn de gebouwen er ook niet op berekend en dat was er de oorzaak van dat de ramp in Turkije zoveel slachtoffers eiste.

    Nu zul je je afvragen: waarom sommige landen wel en sommige landen niet? Dat heeft natuurlijk een oorzaak.


    Continentenverschuiving

    Rond het jaar 1620 kwam de geleerde en kaartenmaker Frances Bacon op een idee. Terwijl hij naar de kaart van de wereld keek leek het er net op alsof de grote continenten (werelddelen): Afrika, Noord- en Zuid-Amerika en Europa stukjes van een legpuzzel waren en dat ze bijna in elkaar pasten. Op het plaatje hiernaast kun je dat ook goed zien. Frances Bacon dacht dat alle land vroeger aan elkaar vast had gezeten en nu langzaam uit elkaar aan het drijven was.
    Andere geleerden vonden zijn theorie maar niks en het idee werd weer snel vergeten. Totdat in het begin van de jaren 60 van deze eeuw deze theorie weer opnieuw gebruikt ging worden. Het werd een ware revolutie in de geschiedenis van de geologie.

    Het blijkt dat de aardkorst in het midden van de Atlantische Oceaan regelmatig openscheurt en deze scheuren worden weer opgevuld met vloeibaar gesteente (magma) uit de aarde. Op deze manier wordt er steeds meer bodem op de oceaan gemaakt en drijven de werelddelen steeds verder uit elkaar. Dit gebeurt alleen bij de nieuwe oceanen zoals de Atlantische Oceaan en de Indische Oceaan.
    Omdat de nieuwe oceanen steeds groter worden, worden de oude oceanen in elkaar gedrukt. De Middelandse Zee noemen we een zee maar eigenlijk is het een hele oude oceaan die zover in elkaar gedrukt is dat hij steeds kleiner is geworden.

    Hele grote platen steen en aarde van kilometers lang worden in de geologie 'schollen' genoemd. Soms worden twee schollen langs elkaar gedrukt zoals op de bodem van de Middelandse Zee. De druk tussen de schollen wordt steeds groter en groter totdat ze plotseling van elkaar los schieten. Kijk maar eens naar dit voorbeeld : de aarde buigt heel lang mee maar als de druk te hoog wordt breekt de boel en ontstaat er een scheur. De schollen op de bodem van de oceaan duwen dan in de grond van het vasteland van Griekenland. De ene schol schuift over of onder de andere schol. Dit noemen de geologen subductie. De grond komt op die plek omhoog en de aardbodem begint dan enorm te schudden en dit noemen we een aardbeving.


    Wordt vervolgd...