Niki de Saint Phalle en Bomarzo
Op fraaie en speelse wijze heeft de in 1930 geboren, Franse kunstenares
Niki de Saint Phalle sculpturen van het beeldenpark van Bomarzo in een
eigen beeldentuin verwerkt. Zij begon in 1978, bijgestaan door de Zwitserse
kunstenaar Jean Tinguely en andere kunstenaars en handwerklieden uit diverse
landen, met de bouw van haar zogeheten 'Tarot-tuin' (Giardino dei Tarocchi)
op een heuvel vlakbij het plaatsje Capalbio, dat nog net in Toscane ligt, aan
de grens met Latium, dicht aan de kust van de Middellandse Zee.
De tuin is het toneel van reusachtige sculpturen,
waarvan sommige bewoonbaar zijn. De voornaamste
inspiratiebronnen bij de aanleg van de Tarot-tuin
waren voor Niki de Saint Phalle behalve natuurlijk
de Tarot-kaarten, ook het Parque Guell in Barcelona
van Gaudi, de tuin van de Villa d'Este in Tivoli, en
het beeldenpark van Bomarzo.
De kunstenares schreef zelf over het ontstaan van haar
tuin in een in 1984 verschenen boek over haar werk:
,,In Toscane schiep ik mijn plastische versie van de Tarot-
kaarten, die mij altijd al gefascineerd hebben. Ik herinner
mij nog goed dat ik T.S. Elliot's 'Wasteland' las en mij over
die geheimzinnige verwijzing naar de Gehangene, de twaalfde
kaart, verwonderde. Aan de Tarot heb ik een beter begrip van
de spirituele wereld en de problemen van het leven te danken
-ook het inzicht dat ieder probleem opgelost moet worden,
zodat men nieuwe horden kan nemen, om tenslotte de innerlijke
harmonie en de tuin van het Paradijs te bereiken. Italie
beschikt over een belangrijke traditie van fantastische
tuinen; de beroemdste zijn het park van de Villa d'Este
en Bomarzo, negentig minuten met de auto van mijn Tarot-
tuin vandaan. Bomarzo oefent op mij een bijzondere
aantrekkingskracht uit. Een van de centrale figuren van
mijn tuin, de Hogepriesteres met de geopende mond -waaruit
eens water zal komen en over de treden zal vloeien- stelt
zowel een hommage aan de geheimzinnige sculpturen van Bomarzo
als aan de Villa d'Este voor. Het dromerige van Bomarzo met
zijn zeemeerminnen, Giganten, monsters en de scheve toren
heeft mijn werk beinvloed. Ook symbolisch gezien zijn er
tussen beide tuinen overeenkomsten. De alchemie is de sleutel
tot 'Bomarzo', de archetypen zijn dat tot de mijne.''
Het duidelijkst met 'Bomarzo' verwant is inderdaad het beeld
van 'de Hogepriesteres' -het reuzenhoofd waarop zich overigens
nog een kleiner hoofd bevindt, getiteld 'de Magier'. Het
reuzenhoofd met de naar de opengesperde mond lopende 'watertrap'
toont grote gelijkenis met de Muil van Bomarzo. Maar ook
andere sculpturen in de Tarot-tuin herinneren aan het beeldenpark
van Bomarzo: er is 'de Keizerin', de reusachtige sculptuur die in
de vorm van een gekroonde Sfinx is gebouwd en dienst doet als
woonhuis en atelier van de kunstenares, en er zijn een toren
en een draak aanwezig.
Door deze gelijkenissen en de surrealistische sfeer kan de
Tarot-tuin van Niki de Saint Phalle met recht 'een twintigste
eeuws Bomarzo' genoemd worden.
(foto's volgen nog)
terug naar eerste pagina