Terug naar: Evert's homepage.
Terug naar: Menu


Genetische Manipulatie: Een moderne parabel van Prometheus?

(Een kleine beschouwing over genetische manipulatie)

Sinds de 60-er jaren, sinds de uitvinding van de DNA recombinant technologie, wordt er door moleculair biologen met erfelijk materiaal geknutseld. Zo wordt er nu al op vele plaatsen in de procesindustrie gebruik gemaakt van genetisch gemanipuleerde bacteriŽn om allerlei stoffen te maken. B.v. alcohol uit allerlei biomassa voedingen.

Meer recentelijk wordt er ook geknutseld aan erfelijk materiaal van hoger ontwikkeld leven. Gemodificeerde mais, de stier Herman, Varkens met menselijk gen materiaal in hun erfelijk materiaal, etc.

Potentieel zouden er allerlei nuttige toepassingen denkbaar kunnen zijn van deze recente technologie. Er kleven echter ook mogelijke risico's aan de toepassing ervan. In deze beschouwing wordt daar kort op ingegaan.

 
Genetisch gemanipuleerd leven zou nooit spontaan op natuurlijke wijze kunnen onstaan.

Hier zou je de paralel met chemie kunnen trekken. Wij hebben als mensen chemische stoffen gemaakt die nooit (in zulke hoeveelheden) op natuurlijke wijze zouden zijn ontstaan. Chemie heeft de mensheid vele nuttige zaken opgeleverd. Er zijn echter ook in een aantal gevallen zaken gebeurd waarbij er (soms zeer grote) schade aan het leefmilieu is toegebracht. Denk aan stoffen als DDT, lindaan, CFK's, etc. Langzamerhand neemt thans de kennis van de invloed van chemische verontreiniging op het leefmilieu toe, al zijn er ook nu nog vele witte plekken in onze kennis op dit terrein.

Gaan we naar biotechnologie. Als men aan genetisch materiaal gaat knutselen op zo een vergaande wijze dat soortbarrieres worden doorbroken (b.v. insecten genen in graan stoppen) dan is er mogelijk een risico in het spel voor het leefmilieu. En als er een Seveso-achtig incident zou plaatsvinden met dergelijk genetisch gemanipuleerd leven (b.v. insecten, of gewassen) dan is de impact mogelijk te vergelijken met de introductie van het Konijn in AustraliŽ. Daar is er een verschil met dioxine: Dat ligt (schadelijk) te liggen, verder niets. Genetisch gemanipuleerd leven plant zich mogelijk voort.

De kernvraag is dus: Zijn wij in staat een risico analyse te doen t.a.v. ecosystemen bij de introductie van organismen die op natuurlijke wijze nooit zouden zijn ontstaan? Feit is dat ecologie een vrij jonge wetenschap is. De kennis over zelforganisatie en veerkracht van ecosystemen en de mechanismen die er achter schuil gaan is beperkt. Dat betekent dat de mens thans niet goed in staat is een goede beoordeling van de risico's te maken. We weten eigenlijk niet goed waar we naar moeten kijken. Onze kennis is nog veel kleiner als in het bovengenoemde chemie voorbeeld.

Er is dus sprake van een niet kwantificeerbaar en naar aard onbekend risico.
Men zou tot de conclusie kunnen komen dat dit een niet acceptabel risico is.

Dit pleit dan tegen het in het milieu brengen van genetisch gemanipuleerde organismen, planten, dieren, zolang we niet in staat zijn de eventuele gevolgen ervan goed te kunnen beoordelen.
Het onderzoek naar de dynamiek van ecosystemen, hun zelforganiserend vermogen, hun veerkracht, moet worden voortgezet, teneinde, net als bij chemie, uiteindelijk een goed beeld van de risico's en hun schade potentieel te kunnen krijgen. Pas daarna kan je m.i. overwegen genetisch gemanipuleerd materiaal (op enige schaal) in het vrije milieu toe te passen.

 
Tot slot; toepassing van genetische manipulatie die acceptabel is:

Een vraag die daarna kan worden gesteld is de volgende: Is toepassing van genetische manipulatie altijd uit den boze? Ik vind van niet.

Zo zijn bijvoorbeeld de volgende toepassingen naar mijn mening wel acceptabel:

  • Genetisch gemanipuleerde bacteriŽn die, goed opgesloten, in bioreactoren specifieke producten maken. Meestal zullen deze organismen in zulk een specifieke omgeving gedijen dat ze erbuiten vrijwel geen levensvatbaarheid hebben.
  • Het ontwikkelen van specifieke medicijnen op basis van genetische kennis.
  • Het uiteen ravelen en analyseren van genetisch materiaal om zo versneld tot resultaat te komen bij zaadveredeling. Essentieel is hierbij dus dat natuurlijke soorten barrieres niet worden overschreden. Je gebruikt de DNA recombinant technologie als extra hulpmiddel om gericht met natuurlijke kruisingen aan het werk te gaan.